jak długo wedzic kiełbasy

Jak długo wędzić kiełbasę bez parzenia?

Czytelniku!
Prosimy pamiętać, że wszystkie dane oraz pomoce zawarte na naszej stronie nie zastępują własnej konsultacji ze ekspertem/profesjonalistą. Używanie treści zawartych na naszym blogu w praktyce zawsze powinno być konsultowane z odpowiednio wykwalifikowanym specjalistą. Redakcja i wydawcy naszej strony internetowej nie są w żaden sposób odpowiedzialni za wykorzystanie porad publikowanych na portalu.

Wędzenie kiełbasy bez konieczności parzenia jest procesem, który wiąże się z wykorzystaniem dymu do nadania charakterystycznego smaku oraz przedłużenia trwałości produktu. Jest to istotna technika, szczególnie popularna w tradycyjnym rzemiośle wędliniarskim. Odpowiednie wędzenie kiełbasy bez parzenia wymaga precyzyjnej kontroli temperatury, czasu i rodzaju drewna używanego do produkcji dymu.

1. Wybór drewna
Pierwszym krokiem w procesie wędzenia kiełbasy bez parzenia jest wybór odpowiedniego drewna. Drewno używane do produkcji dymu ma znaczący wpływ na smak końcowego produktu. Popularne gatunki drewna do wędzenia to dąb, jabłoń, wiśnia, czy też hikory. Każdy z tych gatunków drewna nadaje charakterystyczny smak, dlatego też warto eksperymentować, aby znaleźć idealny smak dla swojej kiełbasy.

2. Przygotowanie komory wędzarniczej
Następnie konieczne jest przygotowanie komory wędzarniczej. Wędzarnia to miejsce, gdzie generowany jest dym i kiełbasa jest wystawiana na działanie dymu i niskiej temperatury. Komora ta powinna być szczelnie zamknięta, aby utrzymać kontrolę nad procesem. Istnieją zarówno tradycyjne wędzarnie opalane drewnem, jak i nowoczesne elektryczne wędzarnie, które pozwalają na dokładniejszą kontrolę temperatury.

3. Temperatura i czas
Temperatura w komorze wędzarniczej jest kluczowym elementem procesu. Zazwyczaj wędzi się kiełbasę w temperaturze od 70°C do 85°C. Wysoka temperatura powoduje, że tłuszcz w kiełbasie topi się, co pozwala na lepsze przeniknięcie dymu i nadanie smaku. Czas wędzenia zależy od wielkości kiełbasy i preferencji, ale przeważnie wynosi od kilku godzin do kilku dni. Im dłuższy czas, tym intensywniejszy smak dymu.

4. Kontrola wilgotności
Kontrola wilgotności w komorze wędzarniczej jest równie ważna jak temperatura. Zbyt wysoka wilgotność może sprawić, że kiełbasa nie uzyska odpowiedniej konsystencji i będzie zbyt miękka. Z kolei zbyt niska wilgotność może prowadzić do przesuszenia produktu. Dlatego ważne jest utrzymanie właściwego poziomu wilgotności, co można osiągnąć poprzez kontrolowanie wentylacji w wędzarni.

5. Testowanie gotowości
Aby sprawdzić, czy kiełbasa jest gotowa do spożycia po wędzeniu, można wykorzystać termometr mięsny. Wewnętrzna temperatura kiełbasy powinna wynosić co najmniej 71°C, aby zapewnić bezpieczeństwo żywnościowe. Po osiągnięciu odpowiedniej temperatury, kiełbasa powinna zostać schłodzona i przechowywana w odpowiednich warunkach. Wędzenie kiełbasy bez parzenia to proces wymagający precyzji i doświadczenia. Poprzez odpowiedni dobór drewna, kontrolę temperatury i wilgotności oraz właściwe testowanie gotowości, można uzyskać wyjątkowy smak i trwałość kiełbasy. Pamiętaj, że każdy rodzaj drewna i czas wędzenia może dać inny efekt smakowy, dlatego warto eksperymentować, aby stworzyć kiełbasę, która zachwyci podniebienia.

Czas wędzenia kiełbasy – jakie czynniki wpływają na decyzję?

W procesie produkcji kiełbasy, jednym z kluczowych etapów jest wędzenie, który ma ogromny wpływ na smak, aromat i trwałość produktu. Decyzja dotycząca czasu wędzenia kiełbasy jest kwestią istotną, a wybór odpowiedniego czasu jest ściśle związany z kilkoma kluczowymi czynnikami. Dla wielu producentów i pasjonatów kulinarnych, długość procesu wędzenia jest prawdziwą sztuką, wymagającą zaawansowanej wiedzy i doświadczenia.

Rodzaj kiełbasy i surowca
Pierwszym kluczowym czynnikiem wpływającym na decyzję o czasie wędzenia jest rodzaj kiełbasy oraz rodzaj użytego surowca. Kiełbasy mogą być wędzone na zimno lub na gorąco, a różnice te wpływają na czas wędzenia. Surowce także mają znaczący wpływ – kiełbasy z wyższej jakości mięsa lub dodatkiem wyraźnych przypraw mogą wymagać krótszego czasu wędzenia, aby uzyskać pożądany smak i aromat.

Grubość kiełbasy
Grubość kiełbasy jest kolejnym istotnym aspektem. Grube kiełbasy, takie jak kiełbasa kabanos, będą wymagały dłuższego czasu wędzenia, aby aromatyczny dym mógł równomiernie przeniknąć przez całą masę mięsa. Z kolei cienkie kiełbaski, jak np. parówki, mogą być wędzone znacznie krócej, aby uniknąć nadmiernego wysuszenia.

Temperatura i wilgotność wędzarni
Warunki wędzenia, takie jak temperatura i wilgotność wędzarni, mają istotny wpływ na czas procesu. Wędzenie na zimno, przy niższej temperaturze, może trwać znacznie dłużej niż wędzenie na gorąco. Również kontrolowana wilgotność pozwala na lepszą kontrolę procesu wędzenia, a tym samym czasu, jaki trzeba poświęcić na uzyskanie pożądanego efektu.

Rodzaj drewna i rodzaj dymu
Wędzenie kiełbasy odbywa się zazwyczaj przy użyciu drewna, które generuje dym. Rodzaj drewna ma wpływ na aromat i smak końcowego produktu. Drewno owocowe, takie jak jabłoń czy wiśnia, nadaje delikatny, słodki smak, podczas gdy drewno dębowe czy hikory dodaje intensywnego dymnego aromatu. Wybór rodzaju drewna wpływa na czas wędzenia, ponieważ różne gatunki drewna wymagają różnych czasów, aby uwolnić swoje aromatyczne właściwości.

Poziom wędzenia
Kiełbasa może być wędzona na różne poziomy intensywności. Decydując, jak długo wędzić kiełbasę, producent lub kucharz kontroluje stopień wędzenia. Krótszy czas wędzenia daje delikatny dymny smak, podczas gdy dłuższy czas może prowadzić do intensywniejszego aromatu dymu, czas wędzenia kiełbasy to skomplikowany proces, który jest wynikiem wielu czynników. Decyzja o tym, jak długo wędzić kiełbasę, zależy od rodzaju kiełbasy, surowca, grubości, temperatury, wilgotności wędzarni, rodzaju drewna i poziomu wędzenia. To proces, który wymaga precyzji i wiedzy, aby uzyskać kiełbasę o doskonałym smaku i aromacie. Dlatego też, eksperymentowanie z różnymi czasami wędzenia może być fascynującą przygodą dla każdego miłośnika kulinariów i producenta kiełbasy.

jak długo wedzic kiełbasy

Wprowadzenie do procesu wędzenia kiełbasy – co warto wiedzieć?

Wędzenie kiełbasy to sztuka, która łączy w sobie tradycję i precyzję techniczną. Proces ten ma na celu nie tylko nadanie kiełbasie wyjątkowego smaku i aromatu, ale także zapewnienie jej trwałości. Jednym z kluczowych aspektów wędzenia kiełbasy jest właściwe określenie czasu trwania tego procesu. Jednak aby zrozumieć, jak długo wędzić kiełbasę bez konieczności parzenia, warto najpierw poznać podstawy tego fascynującego procesu.

Surowce i przygotowanie
Przed rozpoczęciem procesu wędzenia, konieczne jest odpowiednie przygotowanie surowców. Wybór odpowiedniej jakości mięsa i dodatków ma ogromne znaczenie dla ostatecznego efektu. Wędzenie jest często stosowane w przypadku mięsnej kiełbasy, takiej jak kiełbasa kabanos, salami czy kiełbasa wiejska. Surowe mięso jest odpowiednio posiekane, a następnie mieszane z przyprawami, solą i ewentualnymi dodatkami, takimi jak czosnek czy papryka. Mieszanka ta musi być dokładnie wyważona, aby uzyskać pożądany smak i teksturę.

Kształtowanie i suszenie
Po odpowiednim przygotowaniu mieszanki mięsnej, przechodzi się do kształtowania kiełbasy. Można ją formować w różne kształty i rozmiary, w zależności od preferencji i tradycji regionalnych. Kształtowanie jest istotnym etapem, który ma wpływ na równomierne wędzenie kiełbasy. Następnie kiełbasę poddaje się procesowi suszenia, który ma na celu zmniejszenie wilgotności surowca. Jest to istotne, ponieważ wilgoć może zakłócać proces wędzenia.

Przygotowanie komory wędzarniczej
Wędzenie kiełbasy odbywa się w specjalnie przygotowanych wędzarniach, gdzie kontrolowana jest temperatura i wilgotność. Komora wędzarnicza jest wyposażona w palenisko lub generator dymu oraz system wentylacji. Dym generowany podczas wędzenia nadaje kiełbasie charakterystyczny smak i aromat. Dlatego istotne jest wybranie odpowiedniego rodzaju drewna lub ziołowych dodatków do wędzenia, które dostarczą unikalny bukiet smakowy.

Proces wędzenia
Proces wędzenia kiełbasy można podzielić na dwie główne fazy: wędzenie na zimno i wędzenie na ciepło. Wędzenie na zimno to etap, w którym temperatura w komorze wędzarniczej utrzymywana jest na poziomie około 18-24°C. Ten etap ma na celu nadanie kiełbasie charakterystycznego aromatu dymu i zapewnienie jej trwałości poprzez lekkie odwodnienie.

Wędzenie na ciepło i kontrola czasu
Wędzenie na ciepło to drugi etap, w którym temperatura w komorze wędzarniczej wzrasta do około 60-75°C. To właśnie w tej fazie zachodzi proces koagulacji białek, który powoduje utwardzenie kiełbasy. Wędzenie na ciepło może trwać od kilku godzin do nawet kilku dni, w zależności od rodzaju kiełbasy i preferencji wędzarniczego. Wartość czasu jest kluczowa, ponieważ zbyt krótki lub zbyt długi okres wędzenia może negatywnie wpłynąć na jakość produktu, proces wędzenia kiełbasy to nie tylko techniczna operacja, ale również sztuka, która wymaga wiedzy i doświadczenia. Aby odpowiedzieć na pytanie, jak długo wędzić kiełbasę bez parzenia, trzeba wziąć pod uwagę wiele czynników, takich jak rodzaj kiełbasy, temperatura wędzenia i preferencje smakowe. Każdy etap tego procesu ma swoje znaczenie, a kontrola czasu wędzenia jest kluczowym elementem osiągnięcia pożądanego efektu.

jak długo się wędzi kiełbasę

Wędzenie na zimno vs wędzenie na ciepło – różnice i korzyści.

Wędzenie na zimno i wędzenie na ciepło to dwie fundamentalnie różne metody konserwacji żywności, które od wieków cieszą się dużą popularnością wśród miłośników wędlin i przetworów mięsnych. Oba procesy mają swoje unikalne cechy, zalety i zastosowania, co sprawia, że warto bliżej przyjrzeć się tym dwóm technikom, aby zrozumieć, jakie korzyści niesie każda z nich oraz jak wpływają na kwestię czasu trwania procesu wędzenia.

Wędzenie na zimno: Tradycja i Delikatność Smaku
Wędzenie na zimno to proces, w którym żywność jest poddawana dymieniu w niższych temperaturach, zazwyczaj poniżej 30°C (86°F). Jest to metoda, która niesie ze sobą długą historię i jest często stosowana w tradycyjnym wędzeniu kiełbas i szybkowarów. Główną zaletą tego procesu jest zachowanie delikatności smaku i tekstury produktu. Dym o niskiej temperaturze pozwala na powolne wnikanie aromatycznych substancji do wnętrza mięsa, nadając mu charakterystyczny smak i zapach. Wędzenie na zimno jest również cenione za dłuższy okres przechowywania produktów. Ze względu na niższą temperaturę, bakterie i mikroorganizmy rozmnażają się znacznie wolniej, co pozwala na przechowywanie wędlin przez długi czas bez konieczności ich parzenia lub gotowania. To sprawia, że wędzenie na zimno jest szczególnie popularne w przypadku produktów, które mają być przechowywane przez wiele miesięcy.

Wędzenie na ciepło: Skrócony Proces i Bezpieczeństwo Żywności
W przeciwieństwie do wędzenia na zimno, wędzenie na ciepło odbywa się w wyższych temperaturach, zazwyczaj w zakresie 70-80°C (158-176°F). Ten proces jest szybszy i bardziej efektywny, jeśli chodzi o eliminację bakterii i mikroorganizmów, co przyczynia się do zwiększenia bezpieczeństwa żywności. Mięso wędzone na ciepło jest gotowe do spożycia po wędzeniu, bez konieczności dodatkowego gotowania lub parzenia. Wędzenie na ciepło ma także wpływ na smak i konsystencję produktu. W wyniku wyższej temperatury dymu mięso może tracić trochę z delikatności smaku, ale nadal zachowuje charakterystyczny aromat wędzenia. Jest to szczególnie ważne w przypadku produktów, które mają być spożywane od razu po wędzeniu.

Wybór Zależy od Celu
Wybór między wędzeniem na zimno a wędzeniem na ciepło zależy głównie od celu, jaki chcemy osiągnąć. Jeśli zależy nam na długim przechowywaniu produktów i zachowaniu ich delikatności smaku, wędzenie na zimno jest idealnym wyborem. Natomiast jeśli zależy nam na szybszym procesie wędzenia i zwiększeniu bezpieczeństwa żywności, wędzenie na ciepło będzie bardziej odpowiednie. Warto jednak pamiętać, że obie metody mają swoje miejsce w tradycji wędzenia i oferują unikalne doświadczenia smakowe. Dla miłośników wędlin i przetworów mięsnych, eksperymentowanie z obiema technikami może być fascynującym doświadczeniem, które pozwoli odkryć bogactwo smaków, jakie kryje się w procesie wędzenia.

ile czasu się wędzi kiełbasę

Kiełbasa wędzona na dłużej – jakie smaki i aromaty uzyskasz?

Wędzenie kiełbasy to proces, który nie tylko konserwuje mięso, ale także nadaje mu niepowtarzalny smak i aromat. Jednym z kluczowych czynników wpływających na ostateczny charakter wędzonej kiełbasy jest czas trwania procesu wędzenia. Dlatego warto zastanowić się, jakie smaki i aromaty uzyskamy, wędząc kiełbasę na dłużej.

Kiełbasa wędzona na dłużej – rola czasu
Czas trwania procesu wędzenia jest kluczowym elementem, który decyduje o charakterze wędzonej kiełbasy. Wędzenie na dłużej, czyli wydłużenie czasu ekspozycji na dym i ciepło, wprowadza subtelne, ale znaczące zmiany w smaku i aromacie tego wyjątkowego produktu.

Intensywność wędzenia
Dłuższy czas wędzenia kiełbasy pozwala dymowi przenikać głębiej w strukturę mięsa. To oznacza, że intensywność aromatu wędzonego drewna lub węgla drzewnego staje się bardziej wyraźna. Wydłużenie tego procesu może skutkować bardziej zdecydowanym i głębszym smakiem wędzonej kiełbasy. Dym ma więcej czasu, by wniknąć w mięso, nadając mu charakterystyczny, pikantny smak.

Bogactwo smaków
Dłuższe wędzenie kiełbasy może również prowadzić do rozwoju bardziej złożonych i bogatych smaków. Skomplikowane procesy chemiczne zachodzące podczas długotrwałego wędzenia mogą przyczynić się do powstania nowych związków aromatycznych, które nadadzą kiełbasie niezwykłą głębię smaku. Jest to szczególnie zauważalne w przypadku kiełbas wędzonych na zimno, gdzie czas trwania procesu jest wyjątkowo długi.

Delikatność i miękkość
Jednak dłuższy czas wędzenia nie zawsze oznacza intensywność smaku. W przypadku kiełbas wędzonych na dłużej przy niskich temperaturach, mięso pozostaje delikatne i miękkie, a dym nadaje mu subtelny, wyczuwalny aromat, który nie dominuje nad smakiem mięsa. To idealne rozwiązanie dla miłośników kiełbasy o wyrafinowanym i delikatnym smaku. Wniosek jest jasny: czas trwania procesu wędzenia ma ogromne znaczenie dla smaku i aromatu kiełbasy. Dłuższe wędzenie może prowadzić do bardziej intensywnych i złożonych smaków, zwiększając jednocześnie jej trwałość. Jednak istnieje wiele różnych technik i metod wędzenia, a każda z nich ma swoje unikalne cechy smakowe. Ostatecznie wybór czasu trwania procesu wędzenia zależy od preferencji kulinarnych oraz rodzaju kiełbasy, którą chcemy stworzyć. Dlatego eksperymentowanie i próbowanie różnych czasów wędzenia może być fascynującą przygodą dla każdego miłośnika kulinariów. Warto więc poznać różnice między krótszym a dłuższym wędzeniem, aby uzyskać kiełbasę o dokładnie pożądanym smaku i aromacie.

jak długo wędzi się kiełbasę

Skuteczne techniki wędzenia kiełbasy bez parzenia.

Wędzenie kiełbasy jest sztuką, która wymaga precyzji, doświadczenia i odpowiedniej wiedzy technicznej. Jednym z kluczowych aspektów tego procesu jest wybór odpowiedniej metody wędzenia, zwłaszcza gdy chcemy uniknąć parzenia kiełbasy. W tym artykule omówimy skuteczne techniki wędzenia kiełbasy bez konieczności jej wcześniejszego parzenia.

1. Wybór odpowiedniego sprzętu
Pierwszym krokiem ku skutecznemu wędzeniu kiełbasy bez parzenia jest wybór właściwego sprzętu. Kluczowym elementem jest oczywiście wędzarnia. Najlepiej sprawdzi się wędzarnia klasyczna, umożliwiająca kontrolę nad temperaturą i dymem. Warto zainwestować w model z termometrem, który pozwoli utrzymać stałą temperaturę wewnątrz wędzarni.

2. Przygotowanie drewna do wędzenia
Drewno jest nieodłącznym elementem procesu wędzenia kiełbasy. Wybór odpowiedniego drewna ma istotny wpływ na smak końcowy produktu. Popularnymi rodzajami drewna do wędzenia są dąb, jabłoń, czereśnia czy buk. Drewno powinno być odpowiednio wysuszone i pozbawione wszelkich zanieczyszczeń. Przed rozpoczęciem wędzenia należy je namoczyć, aby uzyskać równomierne uwalnianie dymu.

3. Kontrola temperatury
Podczas wędzenia kiełbasy bez parzenia, utrzymanie stałej temperatury jest kluczowe. Temperatura wewnątrz wędzarni powinna wynosić około 70-80 stopni Celsiusza. Jest to temperatura wystarczająca do obróbki cieplnej kiełbasy, ale unikamy parzenia, co jest kluczowe dla zachowania jej konsystencji.

4. Przygotowanie kiełbasy
Przed umieszczeniem kiełbasy w wędzarni, warto ją odpowiednio przygotować. Oczyścić ją z ewentualnych błon czy nadmiaru tłuszczu. Następnie kiełbasę można delikatnie posolić lub posypać przyprawami, aby uzyskać pożądany smak.

5. Czas wędzenia
Długość procesu wędzenia kiełbasy bez parzenia zależy od wielu czynników, takich jak grubość kiełbasy, rodzaj drewna czy temperatura wewnątrz wędzarni. W ogólnym przypadku proces ten trwa od 2 do 6 godzin. Ważne jest, aby regularnie kontrolować stan kiełbasy i jej temperaturę wewnętrzną. Kiełbasa jest gotowa, gdy osiągnie odpowiednią konsystencję i smak.

6. Chłodzenie i przechowywanie
Po zakończeniu procesu wędzenia, kiełbasę należy schłodzić w specjalnym pomieszczeniu, np. w lodówce. Optymalna temperatura przechowywania kiełbasy wynosi około 4 stopni Celsiusza. Dzięki temu zachowamy jej świeżość i smak przez dłuższy czas. Wnioski:Wędzenie kiełbasy bez parzenia to proces wymagający precyzji i odpowiedniego przygotowania. Kluczowe jest wybór odpowiedniego sprzętu, kontrola temperatury oraz czas wędzenia. Dzięki tym skutecznym technikom, można cieszyć się wyjątkowym smakiem kiełbasy przy minimalnym ryzyku parzenia. Ostateczny efekt zależy od doświadczenia i wiedzy technicznej wędzącego, dlatego warto eksperymentować i doskonalić swoje umiejętności w tej dziedzinie.

jak długo wędzić kiełbasę bez parzenia

Bezpieczeństwo żywności podczas długotrwałego wędzenia kiełbasy – co warto monitorować?

Wędzenie kiełbasy to sztuka, która jest ceniona przez smakoszy na całym świecie. Jednak długotrwałe wędzenie wiąże się z pewnymi wyzwaniami związanymi z bezpieczeństwem żywności. Warto zrozumieć, jakie czynniki i parametry należy monitorować, aby zapewnić, że wędzona kiełbasa będzie nie tylko smaczna, ale także bezpieczna do spożycia.

1. Temperatura wędzenia
Jednym z kluczowych czynników wpływających na bezpieczeństwo żywności podczas długotrwałego wędzenia kiełbasy jest temperatura procesu. Wędzenie kiełbasy powinno odbywać się w określonym zakresie temperatur, aby zminimalizować ryzyko wzrostu patogennych mikroorganizmów. Temperatura wędzenia powinna wynosić między 52°C a 80°C, co pozwala na równomierne przepalenie powierzchni kiełbasy i uniknięcie rozwoju bakterii chorobotwórczych.

2. Wilgotność
Kontrolowanie wilgotności jest równie istotne jak temperatura. Odpowiednia wilgotność pozwala na utrzymanie właściwej tekstury kiełbasy i zapobiega nadmiernemu wysuszeniu. Wilgotność powinna być monitorowana w czasie całego procesu wędzenia. Zbyt niska wilgotność może prowadzić do nadmiernego utraty wody z produktu, co wpływa na jego jakość.

3. Czas wędzenia
Długość procesu wędzenia ma istotny wpływ na bezpieczeństwo żywności. Wędzenie kiełbasy to proces enzymatyczny, który może trwać wiele godzin, a nawet dni. Jednak zbyt długie wędzenie może prowadzić do nadmiernego rozkładu tłuszczów i białek, co wpływa na smak i trwałość kiełbasy. Monitorowanie czasu wędzenia jest niezbędne, aby osiągnąć odpowiednią równowagę między smakiem a bezpieczeństwem żywności.

4. Kontrola dymu
Dym jest ważnym składnikiem procesu wędzenia kiełbasy, który nadaje jej charakterystyczny smak i aromat. Jednak niekontrolowany dym może zawierać substancje szkodliwe dla zdrowia. Dlatego istotne jest monitorowanie rodzaju drewna używanego do wędzenia oraz ilości generowanego dymu. Warto wybierać drewno, które jest przeznaczone do wędzenia żywności i unikać drewna impregnowanego lub zanieczyszczonego.

5. Higiena i czystość sprzętu
Bezpieczeństwo żywności podczas wędzenia kiełbasy zależy także od higieny i czystości używanego sprzętu. Narzędzia, ruszty, i komory wędzarnicze powinny być regularnie czyszczone i dezynfekowane, aby uniknąć zanieczyszczeń i krzyżowego zakażenia. Monitorowanie stanu technicznego sprzętu jest kluczowe, aby zapewnić jego niezawodność w trakcie procesu wędzenia, długotrwałe wędzenie kiełbasy to proces wymagający precyzji i kontroli. Monitorowanie temperatury, wilgotności, czasu wędzenia, kontroli dymu oraz utrzymanie higieny sprzętu są kluczowymi aspektami zapewnienia bezpieczeństwa żywności podczas tego procesu. Zachowanie odpowiednich parametrów i dbałość o detale pozwala cieszyć się smaczną i bezpieczną kiełbasą, która zachwyci podniebienia bez ryzyka dla zdrowia.

One thought on “Jak długo wędzić kiełbasę bez parzenia?

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

5 + 13 =